Het gelijkheidsbeginsel is de hoeksteen van het recht. Alle burgers moeten gelijk zijn voor de wet. Nochtans hanteert de Belgische staat verschillende sociale beschermingsstelsels naargelang de gerechtigde ambtenaar, werknemer of zelfstandige is, en die voor de enen veel voordeliger zijn dan voor de anderen.
Het belangrijkste verschil tussen de beroepscategorieën bestaat inzonderheid in de sector van de wettelijke pensioenen, een belangrijke sector die momenteel sterk onder druk en volop in de belangstelling staat. Het overheidspersoneel beschikt over een specifieke pensioenregeling die in hoofdzaak berust op de wet van 21 juli 1844 op de burgerlijke en kerkelijke pensioenen met tal van bijzondere statuten voor diverse categorieën. De werknemers en de zelfstandigen hebben ook hun eigen bijdrageregeling, hun eigen dekking, hun eigen rechten op prestaties en uitkeringen. De kenmerken van het sociale stelsel waaronder iedere categorie ressorteert zijn soms gelijkaardig, soms uiteenlopend en bevatten zelfs nuances binnen elke categorie.
In een maatschappij die steeds meer bekommerd is om gelijkheid en zeker nu de pensioenhervorming volop aan de gang is, lijkt het opportuun om zich af te vragen of het bestaan van verschillende pensioenregelingen naargelang van de beroepscategorie al dan niet in overeenstemming is met het gelijkheidsbeginsel.
In dit boek gaat de auteur op zoek naar een antwoord op die vraag. Vooreerst wordt de rechtspraak van het Grondwettelijk Hof inzake verschillen tussen beroepscategorieën methodologisch bestudeerd, met bijzondere aandacht voor het socialezekerheidsrecht, alsook de methodologie die het Hof van Justitie van de Europese Unie toepast wanneer het moet oordelen over een eventuele schending van het gelijkheidsbeginsel wegens verschil in behandeling tussen beroepscategorieën. In het volgende deel wordt de evolutie van de verschillen en gelijkenissen tussen ambtenaren, werknemers en zelfstandigen in de verschillende sectoren van de sociale zekerheid bestudeerd vanuit een historisch perspectief. De pensioensector wordt hierbij specifiek onder de loep genomen. De auteur onderzoekt daarna de vraag naar de vergelijkbaarheid van de beroepscategorieën inzake wettelijke pensioenen. Op basis van de historische bevindingen en van het antwoord op de vergelijkbaarheidsvraag worden verschillen in behandeling tussen ambtenaren, werknemers en zelfstandigen inzake wettelijke pensioenen aan het gelijkheidsbeginsel getoetst. Ten slotte worden de pensioenregelingen in hun geheel aan de gelijkheidsvraag onderworpen: is het bestaan van verschillende pensioenregelingen naargelang van de beroepscategorie bestaanbaar met het gelijkheidsbeginsel? Het boek biedt een antwoord op die belangrijke vraag en stelt een aantal beschouwingen en denkpistes voor, rekening houdend met de gepubliceerde pensioenwetgeving tot en met 24 oktober 2012